İsveç Majesteleri'nin,

"Sancağında Hilal Taşıyan" Gemisi

İsveç, 200 yıl önce Ruslara karşı verdiği ölüm kalım savaşında, sancağında hilal bulunan bir tekne sayesinde yok olmaktan kurtulmuştu. İsveç kralı “Demirbaş Şarl”ın Türk korsan teknelerini kopya ederek inşa ettirdiği “Yaramaz”, hâlâ hizmette!

Günlerden 19 Ağustos 1809… Bir ulusun kaderinin belirlendiği gün. İsveçliler, kendilerinden çok daha güçlü Rus ordusu ile ölüm kalım savaşına girmiş. Öyle bir savaş ki bu, ya İsveç tarih sahnesinden silinecek ya da Rus orduları bu son siperlerde durdurulacak!

İsveç Kralı IV. Gustav, Savar kasabasındaki askerlere son bir mesaj gönderdi: "Bu çarpışmayı kaybederseniz, sizinle birlikte İsveç de kaybedecek…"

Ertesi gün öğleden sonra Savar-Ratan hattı üzerinden hücuma kalkan İsveç askerlerini göğüsleyen Rus ordusu, beklenmedik bir sürprizle karşılaştı. Rus donanmasının abluka altına aldığı Baltık Denizi’ni bir uçtan öbür uca sessizce aşmayı başaran iki İsveç firkateyni, 100 kadar topla Rus siperlerini acımasız bir şekilde dövmeye başlamış; bu durum, Rus siperlerinde büyük bir paniğe yol açmıştı. Peki, ama bu İsveç firkateynleri nereden gelmişti? İlk yenilgisini yaşayan ünlü General Kamenskiy, dürbünüyle Baltık Denizi’nin lacivert sularında seyreden ve ateş kusan iki İsveç firkateyninden gösterişli olanına bakıyordu. Kamenskiy, masmavi İsveç donanma bandırasının üzerindeki garip işarete hiçbir anlam veremiyordu. Peki, bu işaret neyin nesiydi, acaba neyi simgeliyordu?

İsveç’i Yok Olmaktan Kurtaran Tekne

General Nikolay Mihayloviç Kamenskiy’nin tanımlayamadığı o motif, bir "Hilal"di! Jarramas firkateyninin gönderinde dalgalanan bu "Hilal"li bandıra, İsveç’i yok olmaktan kurtarmıştı. Ülke tarihindeki bu en kritik çarpışma sayesinde İsveçliler, ülkelerinin kuzeyini ellerinde tutmayı başardılar. 

Peki, bu bayraktaki "Hilal"in sırrı neydi? Bu sırrı çözebilmek için tam yüzyıl geriye, İsveç kralı XII. Karl’ın, Rus Çarı Deli Petro ile Poltava Meydan Savaşı’nı yaptığı 27 Haziran 1709 tarihine dönmek gerekiyor.

Büyük Kuzey Savaşı’nın (1700-1721) ilk sekiz yılında üç saldırgan düşmanının; Danimarka, Saksonya-Polonya ve Moskova’nın (Rusya) ittifak halindeki ordularını başarıyla yenilgiye uğratan İsveç Kralı XII. Karl, Ruslar'ın başkentine yürümeye karar vermişti. Gün, Deli Petro’nun "Yenile yenile yenmeyi öğreneceğiz" dediği günlerdi… Ruslar'ın büyük çarı, aldığı yenilgilerden sonra yenmeyi, Doğu Ukrayna’da Poltava kasabası yakınlarındaki ovada öğrenecekti.

27 Haziran 1709’da, Poltava’da ordusu yok olan XII. Karl için tek açık yol, güneye doğru uzayıp giden topraklardı. Kılıç artığı 1.000 kadar askeriyle birlikte güney topraklarının hâkimi Osmanlı İmparatorluğu’na iltica eden İsveç Kralı, Osmanlı-Rus sınırındaki Bender kentine sığınmak zorunda kalmıştı. Artık Osmanlı’nın uzun süre ağırlayacağı bir konuğu vardı. Yenik İsveç Kralı XII. Karl…

Başlangıçta, sadece 5 gün kalacağını açıklayan XII. Karl’ın Osmanlı topraklarındaki konukluğu tam 5 yıl sürdü! Öyle ki, "Devlet-i Âli" tarafından ağırlanan İsveç Kralı'nın masraflarının bütçenin hangi kaleminden karşılanacağı konusunda Osmanlı maliyesinde küçük bir sorun çıkmış, sonunda bu harcamaların bütçedeki "demirbaş" kaleminden karşılanmasına karar verilince, kralın lakabı "Demirbaş Şarl" kalmıştı!

Türklerin bildiği adıyla "Demirbaş Şarl", Bender, Dimetoka ve İstanbul’da kaldığı süre içinde boş durmadı. Sürekli şekilde, Marmara Denizi’ne demirleyen Türk ve Cezayirli korsan gemilerini inceleyip, Rusları yenmek için bu tür teknelere sahip olması gerektiğini düşündü. Bu düşüncesindeki haklılığının kanıtı da, 100 yıl sonra İsveçlilerin Rusları mağlup etmesinde başrolü oynayan, bandırasında "Hilal" bulunan "Jarramas"ın ta kendisiydi.

İsveç Kralı'nın Askerleriyle Yerleşmesine İzin Verilen Bender'deki Kamp

Karl ordusunu kaybettikten sonra, siyasi bir mülteci, daha doğrusu "Sürgündeki Kral" olmuştu. Poltava’dan sonra Ukrayna bozkırlarına dağılan İsveç ordusundan arta kalanlar, savaştan sonraki 6 ay boyunca Bender’e akın edince, başlangıçta 1.000 askerle Bender’in hemen dışında kamp kuran XII. Karl’ın çevresindeki İsveçliler 10.000 kişiye ulaşmıştı! Bunda, Padişah III. Ahmet’in, krala jest yaparak Ruslar'ın esir alıp pazarlarda köle olarak sattıkları İsveçli kadınlarla çocukları satın alıp azat etmesi de büyük rol oynamıştı. Sadece bu kadar mı? Kralın Karlstad’daki kampının çevresinde müstahkem mevkiler istihkâmlar yapılmış, evinden kıyıdaki "Kançılarya"sına kadar da bir tünel kazılmıştı. İsveçliler yerleşiyordu!

İsveç Kralı'nın uzayan konukluğu ve "devlet içinde devlet" kurması, Osmanlı’yı kızdırmaya başlarken, İsveç cemaatinin Bender esnafına ciddi bir borç takması da ortamı fena halde gerginleştirmişti. Sonuçta, İsveç Kralı'na karşı ayaklanan “kızgın kalabalık”, kent dışında bekleyen yeniçerilerle de birleşerek, İsveçliler'e “temiz bir sopa” attı. Demirbaş Şarl’ın da yaralandığı bu "kent savaşı", İsveç tarihinde “Kalabaliken-i Bender” adıyla geçiyor. Duruma el koyan Osmanlı, Bender’den aldığı XII. Karl’ı önce Dimetoka’da ev hapsinde tutmuş, ardından da İstanbul’a getirtmişti.

"Türk Donanması Gibi Donanmam Olsa"

İlk Jarramas’ın çok merak edilen planı.
Kaynak: Architectura Navalis Mercatoria (1768)